Lê Trang

TRỞ LẠI SÔNG LA

                                                                                 Truyện ngắn

                

Sau kỳ thi tốt nghiệp năm đó, tôi ở nhà và chờ đợi giấy gọi nhập trường,bạn bè cùng học với tôi lúc ấy đều đã được các trường gọi cả rồi…

            Tôi cứ khắc khoải chờ đợi mãi cho tới tận gần cuối năm .Rút cục thì tôi cũng nhận được một tờ giấy “Gọi” song đó không phải là tờ giấy gọi nhập trường mà là tờ giấy gọi nhập ngũ.Tôi tập trung lên đường tại đình làng Ngọc Mỹ vào một ngày trung tuần tháng 12, hôm đó trời rét đậm quá .Tôi thì phong phanh trong hai cánh áo nâu mỏng (lúc đó chưa được phát quân phục) Hôm tôi lên đường chỉ có mỗi ông anh họ tôi đi tiễn, bạn bè cùng học chẳng còn có đứa nào ở nhà nữa . Sân đình Ngọc Mỹ lộng gió , tôi rét tím tái cả người , anh tôi thương em cởi chiếc áo sợi anh đang mặc khoác cho tôi.Tôi từ chối không lấy bởi vì tôi biết anh chỉ có mỗi cái áo đó là “Mốt”nhất ,song anh quyết bắt tôi phải nhận!!. Công việc diểm danh rồi phân bổ về các đơn vị đã xong, những chiếc xe trùm kín lá ngụy trang  đã chuẩn bị chuyển bánh đưa chúng tôi về nơi đơn vị tập kết. Lúc ấy những người đi tiễn ai nấy cũng đều rơi lệ khiến chúng tôi cũng không khỏi bùi ngùi, trong hoàn cảnh chiến tranh,chúng tôi ra đi không hẹn ngày về .Biết đâu lần chia tay này chẳng là lần cuối và đúng là trong cái buổi ra đi ngày hôm ấy ! Nhiều người trong số chúng tôi đã mãi mãi không trở về!!!

              Tôi được biên chế về một đơn vị bộ binh thuộc sư đoàn 320. Sau gần ba tháng huấn luyện chúng tôi được lệnh đi “B’’,một điều trớ trêu cho tôi là trong khi tôi đang được tập huấn các kỹ năng chiến đấu tại các cánh rừng  thuộc tỉnh “Hòa Bình” thì ở nhà , gia đình tôi lại nhận được tờ giấy gọi nhập học. Không hiểu lý do vì sao mà cái trường ĐHSP năm đó lại tuyển sinh “muộn thế”!  .Cha tôi nhờ người mang tờ giấy báo nhập học vào đơn vị thì  khi ấy tôi đang chuẩn bị lên đường đi “B”. Thôi thế là chấm dứt giấc mơ được ngồi vào cái ghế  của  giảng đường đại học, giờ đây tôi đã là một người lính và đang chuẩn bị hành quân vào mặt trận.Hôm đơn vị tôi rời cái bản có cái tên là “Gò Chóí”thì Đ/c chính trị viên tiểu đoàn trao lại bức thư của cha tôi cho tôi.Lá thư này tiểu đoàn đã giữ lại trong khi tôi đang còn đi dã ngoại…

                Nhìn những nét chữ run run của cha “Thân phụ gửi con trai” tôi không sao cầm được nước mắt và đã òa khóc như một đứa trẻ.Tôi hình dung thấy cái dáng lặng lẽ của cha khi ông ngồi bên bàn viết cho tôi những dòng thư này. Cái lá thư thấm đẫm nước mắt đó đã được tôi giữ trong ba lô cho đến tận mãi  sau này và nó  đã từng theo tôi vào cả các trận chiến đấu ác liệt nhất…

                  Sau nửa tháng hành quân cả ngày lẫn đêm,đơn vị tôi đã tới bên bờ của con sông Mã.Đây là con sông huyền thoại mà tôi mới chỉ được biết qua sách báo và thi ca.Cây cầu Hàm Rồng mang trên mình đầy thương tích của đạn bom quân thù song trông nó mới ngạo nghễ và bất khuất biết bao. Nhìn dòng chữ được khắc đậm trên vách núi KHÔNG CÓ GÌ QUÝ HƠN ĐỘC LẬP TỰ DO Trong chúng tôi ai cũng dấy lên lòng tự hào dân tộc.Nhà máy điện nằm bên bờ con sông Mã bị bom Mỹ tàn phá tan hoang,Thị xã Thanh Hóa không một ánh điện, chỉ thấy le lói ánh sáng của những chiếc đèn dầu. Dù hành quân đi trong đêm song chúng tôi cũng cảm nhận được sự khốc liệt của chiến tranh đối với cái vùng quê này,đêm đó đơn vị tôi dừng chân nghỉ lại tại một ngôi làng thuộc huyện Đông Sơn . Làng này có những nét rất giốngvới làng tôi ,cũng những bức tường được xây bằng đá vôi kẻ “mai quy” và những con đường trong làng được lát gạch nghiêng, nhìn cảnh sắc này khiến tôi nôn nao nỗi nhớ  quê nhà. Có lẽ giờ này ở nơi xa những người thân của tôi chắc cũng sẽ nhớ đến tôi nhiều lắm…vậy là tính cho đến hôm nay tôi thực sự mới đi xa nhà có hơn năm tháng trời .Ấy thế mà cứ tưởng chừng như mình đã đi xa quê từ lâu lắm rồi…

                    Dọc đường hành quân qua huyện Nam Đàn. Tôi  có vinh dự được ghé thăm nhà Bác, (lúc bấy giờ tôi đang là tổ trưởng “tổ tam tam”). Nhìn thấy ngôi nhà đơn sơ- bình dị của vị Chủ tịch nước, Tôi thực sự thấy bồi hồi và xúc động…

                    Lại tiếp tục là những ngày dài hành quân không nghỉ,bây giờ thì tôi đã quen với việc đi bộ ngày mấy chục cây số đường.Qua con sông La, đơn vị tôi nghỉ lại tại một ngôi làng thuộc xã Sơn Nam. Làng này khá yên tĩnh và còn nhiều cây xanh.Tổ ba người chúng tôi được bố trí nghỉ tại nhà của một bà mẹ cũng có con đi bộ đội,người dân ở đây nói chung là -tình cảm và dễ gần, tôi thấy làng này vắng bóng người đàn ông . Có lẽ  họ cũng như chúng tôi, đều đã ra mặt trận cả !.Vì thế mà dân ở đây rất quý bộ đội, nhất là những người lính trẻ như chúng tôi.! Họ bảo:

 - Các chú ở ngoài “Khu Ba”nói ngọt cứ như “nác đàng”(nước đường)

Sau một chặng đường dài hành quân, tôi nằm xuống và thiếp đi trong một giấc ngủ dài. Lúc tỉnh dậy tôi nhìn thấy ngoài sân có một cô gái đang phơi quần áo, thì ra đó là cô con gái nhà bà mẹ nơi tôi đang đóng quân.

                   Dưới  cái ánh nắng cùa buổi ban mai ,khuôn mặt trái xoan với các đường nét thanh tú của cô  gái trông thật đẹp và thánh thiện như Đức mẹ đồng trinh .Trong cái nắng sớm, đôi  má của cô như chín hồng rạng rỡ. Cô mặc bộ  đồ bà ba đen được cắt may thật khéo như tôn lên những đường cong đầy nữ tính, trẻ trung và căng tràn nhựa sống. Tôi thật không ngờ ở cái nơi đạn bom ác liệt , lại khắc nghiệt nắng gió của MiềnTrung mà lại có người con gái xinh đẹp đến thế!! Vẻ đẹp của cô thật hoàn mỹ… Tôi thấy cô gái này còn xinh hơn cả mấy cô trong đoàn văn công xung kích mà chúng tôi đã được xem trên dọc đường hành quân, tôi vội bật dậy khỏi giường khi cô  bước chân vào trong nhà .Nhìn thấy tôi cô niềm nở;

-Em chào anh bộ đội. Cô gái chào tôi với thái độ cởi mở !

-Vâng chào o ! khi ấy tôi chưa có thói quen xưng hô “Anh anh em-em” với các cô gái !

-Anh bộ đội kêu tên là chi ? cô gái hỏi tôi với một chất giọng Miền Trung nhẹ nhàng và ấm áp .

-Tôi tên là …Bộ đội.!

-Thế còn o tên chi ? Tôi hỏi lại tên cô gái

- Tên xấu lắm đó anh, em tên  Như !!  ? tên em  xấu òm anh hỉ !

 Tên o mần chi có xấu :Tôi nhái lại theo giọng Miền Trung để trả lời lại cô. –Nếu được xấu như o Như thì có lẽ phụ nữ cả nước này ai cũng muốn !…

Như là con út, ở nhà bây giờ  chỉ có em và mẹ.  Cha em mất từ khi em đang còn học tiểu học, năm ấy cha em trong khi đi qua sông La . Ông đã dũng cảm lao xuống dòng nước lũ cứu được mấy người khi chuyến đò ngang bị chìm vì gặp một cơn giông đến bất chợt. Rồi chính ông đã phải bỏ lại sự sống của mình ngay tại con sông này. Mộ của ông được để ven bờ con sông La trong sự tiếc thươngvà cảm phục của bao người…Như thuờng hay ra thăm mộ cha, năm nay em đang học lớp 10 ở tận trên trường Huyện. Qua những lần tâm sự , biết tôi đã có giấy báo đi học đại học. Em tỏ ra tiếc nuối cho tôi nhiều, Như bảo:- Răng mà trông anh lại giống anh  Dũng nhà em rứa, anh Dũng cũng đang học dở lớp 10 rồi cũng đi bộ đội đó anh !... Như có vẻ rất có cảm tình với tôi và tôi cũng nhận ra điều đó ! Cô thường tìm cách để  cô luôn được gần bên tôi, cô nói :

-  Toán em học dốt lắm anh nờ ,em chỉ ưng học môn văn thôi . Anh phải giúp em giải mấy bài toán ni nhé!

Trong mấy ngày đóng quân ở đây, tôi có giảng cho em những bài toán về Đạo hàm..về Hình học không gian…Em có vẻ chú ý lắng nghe song tôi biết rằng em chẳng có hứng thú gì về những bài toán  cùng với cái cách hướng dẫn khô khan của tôi. Rồi bỗng nhiên Như chăm chăm nhìn vào tôi với ánh mắt mơ màng và  hỏi một tôi một câu thật bất ngờ rằng.

–       Anh có biết bài thơ”Không đề” của Onga-Béc gôn và bài “Tôi yêu em”của Puskin không  ?

 Cũng may mà tôi có biết về mấy bài thơ ấy.  Hồi đi học bọn chúng tôi cũng yêu thơ của các nhà thơ Nga và thường chuyền tay cho nhau những bài thơ của Puskin- M Lemontov… Có lẽ em biết tôi học môn Nga Văn nên hỏi thế chăng!Tôi không đọc toàn bộ bài thơ mà chỉ đọc một khổ ngắn :

                     “Ngôi sao cháy bùng trên sông Nê va

                     Và tiếng chim kêu những buổi chiều tà

                     Năm tháng đắng cay hơn

                         năm tháng ngọt ngào hơn”

                    

Em đọc tiếp cái khổ thơ mà tôi còn bở dở;

                     Lớp trẻ lớn lên giờ lại hát theo ta

                     Lại nhấp vị ngọt ngào thủa trước

                     Vẫn sông Nê va chiều tà ánh nước

                     Nghĩ cho cùng họ có lỗi  đâu anh!

   Tôi không ngờ trong giữa những tháng ngày chiến tranh ác liệt như thế,

mà tôi lại có những phút giây thật êm đềm và đậm chất lãng mạn !

  Thế là chúng tôi không nói về đạo hàm cùng cái bộ môn hình học không gian rắc rối kia nữa mà chúng tôi nói chuyện về thơ. Em thuộc khá nhiều thơ và rất thuộc tác phẩm “Chinh Phụ Ngâm” của  Đặng Trần Côn và bản diễn nôm của bà Đoàn thị Điểm, em ngâm một đoạn với chất giọng Miền Trung thật ấm áp .

“cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

 Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai”

  Em có cái nhìn thật đồng cảm và thấu đáo đến thân phận của người phụ nữ trong tác phẩm. Em cũng oán ghét cuộc chiến tranh này . Ôi nếu như không có “ cuộc chiến” này thì những người như tôi và anh của Như đã không phải lao vào cái vòng xoáy dữ dội của nó!!! Những ngày vừa qua, Như đã khiến cho lòng tôi xốn sang khó tả, thứ tình cảm này giờ mới thấy có trong tôi. Tôi cũng thấy tính cách  của em  chín chắn và rất quyết đoán so với cái tuổi  của em …Rồi một buổi tối Như rủ tôi ra chơi bên bờ con sông La lộng gió, Như đưa tôi đến thăm ngôi mộ  của cha . Dường như em muốn nhắn nhủ với cha một điều gì đó ! Rồi chúng tôi đi dọc theo triền của con sông La. Không hiểu sao hôm ấy lại yên ắng thế, không nghe thấy tiếng gầm rú điên cuồng của lũ máy bay Mỹ như mọi ngày, chỉ thấy lấp lánh ánh bạc của con sông La trong đêm trăng. Khung cảnh thật thanh bình, có lẽ đây là lần đầu tiên trong đời, tôi đi chơi trong đêm cùng với một người con gái. Và cũng chính từ trong cái đêm trăng hôm đó tôi đã thổ lộ tình cảm của tôi đối với em.Tôi thì thào như một người bị hụt hơi, ấp úng thổ lộ với em cái câu  :  Em ..em…có….yêu anh… không? ?

 Như không trả lời, em ngả tấm thân căng tràn sức sống của tuổi thanh xuân vào lòng tôi. Mùi hương nhu, mùi hương hoa bưởi thoang thoảng trên mái tóc của em khiến  tôi ngất ngây trong hạnh phúc, tôi như bị tiếp xúc với một nguồn điện mạnh.Toàn thân run bắn lên khi lần đầu tiên được ôm trong lòng  người con gái mà mình đã thầm yêu, tôi lập bập nhắc lại câu hỏi của mình như một người đang  mơ ngủ … Em bảo :

-Anh ngốc rứa ,nếu không… thì ai em lại còn rủ anh… ra ngoài ni mần chi !...Tôi hiểu rằng- em cũng đã yêu tôi ! rồi Như ngồi thẳng dậy, vòng tay ôm sát tôi vào khuôn ngực trinh nữ đầy đặn và rắn chắc của em  …

-Anh có nghe thấy con tim em mách bảo chi không ? “Hắn” nhủ rằng “ hắn”đã yêu anh rồi đó, chàng ngốc của em ạ !…

    Không hiểu có một sức mạnh thần kỳ gì khiến tình yêu đến với chúng tôi nhanh thế…Phải chăng tiếng sét ái tình đó đã đánh trúng ngay khi mà ánh mắt của chúng tôi nhìn thấy nhau từ cái buổi ban đầu !. Và rồi em bảo rằng khi nãy , trước mộ cha- Em cũng đã nói cho cha biết tình cảm của em đối với tôi rồi,.. Cũng chính từ cái đêm trăng hôm đó. Tôi đã được nếm trải cái hương vị ngọt ngào và cay đắng của tình yêu…Em đã trao cho tôi cái quý giá nhất của đời người con gái… Như  thầm thì bên tai tôi :

-Bao chừ hết chiến tranh anh về đây tìm em nhé? Em sẽ chờ anh đó!!.

Tôi vuốt những sợi tóc mai vương trên khuôn mặt trái xoan của em- Khuôn mặt em dưới ánh trăng đẹp như  gương mặt của thần Vệ Nữ  ! Tôi hứa:

-Nếu như chiến tranh không cướp anh đi thì khi nào được về anh sẽ đi tìm em ngay !

Như đưa tay lên miệng tôi và nói:

Anh không được nói rứa, sẽ không có sức mạnh chi cướp được anh mô .Em biết và em tin rằng anh sẽ về với em!

.

                 Có lệnh tập trung để chuẩn bị hành quân, Tôi cảm thấy nuối tiếc vì thời gian dừng chân ở đây quá ngắn ngủi.Dẫu sao nó cũng để lại cho tôi nhiều kỷ niệm đẹp mà thời gian cùng với những sóng gió phũ phàng trong cuộc sống không bao giờ làm xóa nhòa đi được.Cho đến tận bây giờ tôi vẫn nhớ rõ tới khuôn mặt thánh thiện của em trong cái đêm trăng ven bờ con sông La đó…

*                        *

          *

               Càng hành quân vào sâu ,càng thấy sự khốc liệt của chiến tranh.Tôi thấy nhiều ngôi làng tan hoang dưới bom đạn của giặc Mỹ, Hố bom, hố pháo cày nham nhở khắp cánh đồng.  Từ bây giờ chúng tôi phải hành quân đêm,trên mũ mỗi người gắn thêm một miếng lân tinh nhỏ để nhìn nhau trong đêm.Hôm chúng tôi vừa vượt qua Sông Gianh, có lệnh phải cơ động khẩn cấp để vượt qua trọng điểm.Thế là anh em tôi chạy gần như là đứt hơi …Đến được bãi khách chẳng còn kịp mắc võng nữa, chúng tôi cứ thế lăn luôn ra đất mà ngủ. Hôm sau bãi khách đón một đoàn toàn là nữ quân nhân, họ cũng trên đường vào như chúng tôi.Thế là cả bãi khách rộn lên những tiếng  gọi nhau tìm đồng hương, không hiểu sao có một đồng chí nữ nói giọng khu Bốn cứ nhận tôi là đồng hương.Có lẽ cái chất giọng Hà Tây của tôi gần giống với giọng quê của cô ấy chăng?! Cô ấy đổi cho tôi chiếc mũ mềm “Triều Tiên” của cô để lấy chiếc mũ tai bèo của tôi.Trên chiếc mũ tai bèo, ngoài tên tôi ra tôi còn viết to và đậm dòng chữ bằng tiếng Nga “TỔ QUỐC - MẸ HIỀN”…

         Cuối cùng chúng tôi đã vào tới chiến trường với những trận chiến đang diễn ra ở đây hết sức ác liệt.Tôi được bổ sung về một đơn vị chiến đấu thuộc trung đoàn 64, về đây không ngờ tôi lại ở cùng tiểu đội với Hưng, Hưng là học sinh Hà Nội sơ tán về học cùng với tôi tại trường cấp3 Quốc oai, cậu ta đi  cùng đợt với Thắng và Bình. Hưng bảo Thắng và Bình hiện đang chiến đấu trong chiến trường Tây nguyên:-Lâu rồi mình cũng không biết tin các cậu ấy thế nào ? Hưng bây giờ đang là A trưởng mà tôi lại được điều về đúng tiểu đội của cậu ấy…

      Chiến trường nơi chúng tôi đang ém quân đang là những ngày cuối năm. Mưa và mưa  cứ dầm dề kéo dài dai dẳng kèm theo là cái rét cắt da của mùa đông, bầu trời lúc nào cũng xám sịt và mù mịt sương. Dẫu thời tiết khắc nghiệt như thế song khu rừng này suốt ngày đêm vẫn rền vang những trận bom, bom hất tung đất đá cùng cây cối và gần như phát quang cả cánh rừng.Chiến trường  ở đây thật dữ dội, tan hoang và đầy sự chết chóc…Trung đội tôi được lệnh lên tăng cường thêm cho trung đội 2 đang chốt trên cao điểm 656. Hôm ấy địch dùng trực thăng đổ quân hòng chiếm lấy cao điểm này,có khoảng hơn một đại đội bao gồm cả Mỹ lẫn bọn Ngụy. Lần đầu tiên trong đời tôi nhìn thấy tụi Mỹ.Chúng mặc áo giáp tránh đạn và đội mũ sắt tùm hum như che kín cả khuôn mặt . Ba chiếc trực thăng vũ trang quần đảo và bắn đạn 20li như vãi trấu xuống trận địa của chúng tôi, tiếng loa của bọn chiêu hồi từ trên một máy bay vọng xuống nghe thật đáng ghét. Tôi gác nòng khẩu trung liên trên giá đỡ và rê theo chiếc trực thăng đang có giọng của tên “chiêu hồi”.Ngắm được mục tiêu tôi nhả một loạt đạn dài, khẩu RBĐ trong tay tôi nổ giòn quá. Chiếc trực thăng bị trúng đạn tròng trành bốc khói rồi rơi xuống chân cao điểm 656. Nó gây ra một tiếng nổ dữ dội và để lại dưới chân đồi một đám khói, lửa và bụi mù mịt. Tụi lính đang tấn công chững lại trong giây lát rồi sau đó chúng lại bắn như đổ đạn về phía chúng tôi.Trung đội tôi một số đồng chí đã hi sinh trong số đó có cả “A trưởng Hưng” và cậu “Đoàn -xạ thủ phụ của tôi”.Trung đội 2 phía bên  cũng đang phải gồng mình chống lại những đợt  tấn công điên cuồng của quân địch, tôi thay băng đạn mới và di chuyển khẩu RBĐ  hướng vào tốp địch đang tràn vào trận địa thì bỗng thấy xây xẩm mặt mày, tôi như bị rơi từ trên cao xuống và thấy người bỗng  dưng nhẹ hẫng…Tôi đã bị trúng một viên AR15 bắn thẳng xuyên từ ngực ra phía sau  rồi ngất lịm đi…

  Tỉnh dậy tôi thấy mình đang ở trạm phẫu tiền phương, tôi đã được đồng đội cấp cứu  kịp thời và đưa về đây. Cao điểm chúng tôi vẫn  giữ được vì tiểu đoàn đã kịp thời chi viện. Bác sỹ Hải người đã phẫu thuật cho tôi về sau có  bảo  với tôi rằng;

-  Cậu cao số đó ,viên AR15 nó đi xuyên qua phổi chứ nếu cậu dính phải viên AK thì coi như là xong!…Sau những ngày nằm ở trạm phẫu tiền phương tôi được chuyển ra Bắc điều trị và về an dưỡng tại Đoàn 587(Sơn Tây)

   Sau một thời gian  an dưỡng tại đoàn 587,tôi được giám định thương tật rồi sau đó được cấp trên giải quyết chế độ về phục viên…

                  Trở lại quê nhà sau những tháng năm ra đi chiến đấu.Cả gia đình tôi mừng rỡ biết bao , về nhà tôi thấy quê hương  mình còn gặp nhiều khó khăn quá .Trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh –“Tất cả cho tiền tuyến”. Sự khó khăn đâu phải chỉ có ở quê tôi !… Cha, mẹ đã già đi nhiều . Nhất là cha tôi, mái tóc của Người giờ đã bạc trắng cả đầu. Tôi lục trong đáy ba lô lấy ra bức thư mà cha đã viết cho tôi ngày nào, cha tôi tay run run cầm cái lá thư đã ố vàng và nhàu nhĩ. Ông không nói song tôi hiểu cha tôi đang suy nghĩ điều gì…

    Cha mẹ muốn tôi sớm xây dựng gia đình song nguyện vọng của tôi còn muốn được đi học tiếp.Một phần nữa là tôi còn phải tìm về cái làng quê ven bờ con sông La, cái nơi đã để lại cho tôi những kỷ niệm cùng bao niềm thương nỗi nhớ, cái nơi đã cho tôi nếm trải hương vị ngọt ngào của tình yêu ! …

    Tôi trở vùng quê này vào một ngày nắng đẹp, những ngôi làng xanh tươi ven con lộ ngày nào bây giờ xác xơ trong bom đạn của quân thù.Tôi tìm về ngôi làng ngày xưa đơn vị mình đã đóng quân và tìm đến ngôi nhà mà tổ “tam tam” chúng tôi nghỉ lại.

         Ngôi nhà lá đơn sơ vẫn ở chốn cũ mà dường như có vẻ vắng bóng người,  hoàn toàn vắng lặng!!

             Trên dọc đường về  đây không hiểu sao tôi cứ có linh cảm chẳng lành. Và bây giờ tôi đã phải đối diện với thực tế thật phũ phàng. Sau khi đơn vị tôi rời khỏi làng này được ít lâu thì nơi đây trở thành mục tiêu đánh  phá dữ dội của không quân Mỹ.Chúng đã trút xuống cái miền quê yên ả này không biết bao nhiêu là bom đạn, năm ấy sau khi học xong. Như tham gia vào trung đội dân quân của xã, đơn vị của em đã trực tiếp  chiến đấu nhiều trận ác liệt với bọn “giặc trời”để bảo vệ quê hương mình .Trong một trận đánh, khẩu đội 12li7 của em đã bị trúng bom và tất cả đều đã anh dũng hy sinh… Mẹ  Như  quá đau buồn khi nhận được tin dữ này , song đâu chỉ có thế . Sự khắc nghiệt vô cảm của chiến tranh  vẫn còn mang  đến  cho mẹ  nỗi đau tột cùng nữa . Đó là khi mẹ nhận được tờ “Giấy báo tử” báo tin người con trai của mẹ đã hy sinh ngoài mặt trận. ôi  chiến tranh khốc liệt và tàn bạo quá . sự đau thương mất mát với mẹ nặng nề quá. Không biết trong cuộc chiến này, có biết bao nhiêu bà mẹ phải gánh chịu những đau thương mất mát như thế này !!!

    Tôi trở lại triền con sông La và tìm tới nơi em cùng  đồng đội nằm lại,chỗ này gần với trận địa mà em đã từng có những trận chiến đấu ác liệt với kẻ thù hung bạo . Cũng chính tại nơi đây, cái nơi mà năm xưa tôi và em đã từng có những phút giây thật êm đềm và hạnh phúc . Giờ đây nơi này lại là nơi em và đồng đội nằm đó  trong giấc ngủ ngàn thu, em có nghe thấy những lời của anh nói với em không. Anh đã tìm về với em rồi đây.Em có biết những năm tháng qua anh nhớ thương em đến thế nào không ??. Tôi cứ thầm thì tâm sự bên ngôi mộ em…,trăng đã lên cao và soi tỏ cả một vùng quê đang phải gồng mình gánh chịu những vết thương sâu hoắm của chiến tranh. Bên dưới, dòng sông La vẫn cuồn cuộn chảy và lấp lánh những ánh bạc trong đêm.Tôi cầu nguyện cho em sớm được đoàn tụ với gia đình ở thế giới bên kia, chắc rằng ở  nơi xa xôi ấy sẽ chẳng có những có những cuộc chiến dữ dội và đau thương như nơi này.Có phải thế không em ???...

Lê Trang

TIẾNG GỌI QUÊ HƯƠNG

                                                                                                 ( Ký)

Mươi năm trở lại đây, Trại Minh phú cũng như các Trại khác trong khu vực (thuộc xã Sài Sơn) Diện mạo đã được đổi  thay  khá nhiều. Những con đường đất lầy lội khi xưa nay đã không còn mà  nó đã được bê tông hoá toàn bộ theo chương trình  phát triển“Nông thôn mới” . Những con đường mới được đổ bê tông khá dày dặn và rộng rãi, đủ để cho xe ô tô loại to đi lại thoải mái. Trại này trước đây nhà nào cũng có một khu vườn trồng cây ăn quả. Đủ các giống cây mùa nào quả ấy, vì thế mà cả khu trại được bao phủ bằng một màu xanh đầy sức sống. Do số dân ngày càng phát triển, nhiều ngôi nhà mới đã được mọc lên trên  những  vườn cây khi xưa và cùng với đó, màu  đỏ của những mái ngói ngày càng nhiều .Nó như những gam màu tươi  sáng tô điểm cho bức tranh quê thêm phần rực rỡ…

                 Năm 2008 Khu du lịch giải trí Tuần châu có  dự án về đầu tư tại cánh đồng làng, Đất canh tác của  nhữg gia đình nằm trong khu dự án đã được đền bù, người dân xóm Trại đa  phần có ruộng ở đó nên họ được nhận khoản tiền bồi thường khá cao. Cũng như những hộ gia đình ở trên làng. Dưới này phong trào xây dựng cũng khá sôi động và sau thời gian đó nhiều ngôi nhà tầng đã được mọc lên. Xóm Trại bây giờ như một Thị tứ sầm uất nơi vùng bãi… Không phải tất cả các ngôi nhà hiện đại và mới xây dựng đều là tiền bồi thường từ đất mà phần nhiều trong số các ngôi nhà  đó, được dựng xây bằng chính khả năng và nội lực của chủ nhân của nó. Dân Trại vốn chịu thương chịu khó và lại có nhiều người thành đạt, vì thế mà sự đổi thay nhanh chóng của trại này là điều tất nhiên.!!!

Tuy có nhiều nhà cao tầng với kiểu dáng hiện đại. Song ở Minh phú vẫn giữ được những nét đặc thù mang đậm chất  truyền thống của một làng  quê vùng đồng bằng Bắc bộ.Vẫn còn khá nhiều các ngôi nhà đại khoa với những bộ cửa bức bàn bằng lim nặng chịch, bên trong là những bức hoành phi- câu đối – cửa võng…

Không giống như các làng quê khác chịu tác động bởi “đô thị hoá”. ở nơi đây hầu như vẫn giữ được nguyên cái nét duyên dáng của một miền quê vùng đồng bằng châu thổ Sông Hồng! Rặng tre xanh như vòng tay ôm ấp và chở che cho xóm thôn vẫn còn. Cái mới đã không làm mất đi những giá trị cũ ở nơi đây, đó  chính là điểm sáng về nét văn hoá của cái làng quê này…

*                     *

           *

               Giữa một không gian kiến trúc mang đậm chất Bắc bộ. Một ngôi nhà             thoạt  mới nhìn  thấy là lạ , nó không giống với bất cứ ngôi nhà nào ở nơi đây. Đó là một ngôi nhà gỗ ba gian  hai dĩ với cái mái ngói được lợp khá độc đáo theo kiểu  “nhà bốn mái”. Toạ lạc trên một khu đất cao ráo và bằng phẳng (kế bên ngôi đền thờ vọng đức Thành hoàng làng) Ngôi nhà được kiến trúc theo lối truyền thống điển hình  của vùng Nam Trung bộ. Đó là một ngôi nhà cổ và các  đồ gỗ của ngôi nhà đã lên nước bóng loáng - Màu của thời gian!. Toàn bộ ngôi nhà được cấu trúc bằng một loại gỗ gọi là gỗ “camxe” - Một loại gỗ chỉ có tại các cánh rừng thuộc miền Trung  Bộ, nó đen như sừng song lại cứng như sắt… Nhìn từ phía ngoài vào, ngôi nhà trông có vẻ khiêm tốn về kích cỡ. Song bước vào bên trong thì thấy khá qui mô và hoành tráng  với năm dãy hàng cột.. Điểm  khác biệt của ngôi nhà này là ở hai cây cột  chính giữa được cấu tạo thẳng từ nền cho lên tới nóc không phải qua hệ trung gian như báng và câu đầu như kiểu nhà kẻ chuyền. Tất cả được liên kết với nhau khá đơn giản song lại rất chắc chắn, chứ không cầu kỳ và kiểu cách như kiểu nhà của vùng Bắc bộ. Kiểu nhà này đúng là thích hợp với những  vùng quê  phải hứng chịu nhiều bão giông.  Ngôi nhà dường như phần nào đã nói lên tính cánh của con người  miền Trung - Đó là sự bình dị - kiên cuờng và sức chịu đựng dẻo dai. Điểm khác nữa  của ngôi nhà là  nó được cấu trúc theo dạng hình vuông. Đó  cũng là thế mạnh để  phát huy hết diện tích sử dụng.  Ngôi nhà đó là nhà của đại tá Hà Hoài Nam, anh nguyên là sĩ quan trong quân độ nhân dân Việt  nam  hiện nay đang công tác tại  T/p Hồ chí Minh.( Anh là con trai của cố thiếu tướng Hà vi Tùng)

 Thiếu tướng Hà Vi Tùng vốn là một người gốc ở quê hương  Đa phúc - Sài Sơn…ông là con trai của cụ cố Hà Đình Mai  (trưởng Theo ghi chép lại của các vị cao niên trong họ  thì tính cho tới nay cũng vào khoảng  hơn chục đời.Đó là dựa vào một số trang còn lại của cuốn gia phả trong dòng họ. Dòng họ Hà Đình cũng như các dòng họ khác tại địa phương đã bao đời nay cùng chung lưng góp sức xây dựng quê hương Sài sơn.  Vào những năm đầu của thế kỷ 20 dân làng Thày cũng như bao dân làng khác trên đất nước Việt nam phải sống rên siết trong sự áp bức,bóc lột của chế độ thực dân - phong kiến. Không cam chịu sống cảnh bị bọn cường hào địa phương đè nén hà hiếp. Cụ Hà đình Mai đã rời quê hương  đưa vợ con vượt núi cao, vực sâu lên vùng  núi rừngViệt Bắc (Tuyên Quang) lập nghiệp với ước mơ có được cuộc sống no cơm ,ấm áo. Cũng từ miền quê này, người thanh niên Hà vi Tùng  được sinh ra và trưởng thành trên vùng quê mới .  Ông đã  sớm giác ngộ và  quyết tâm đi theo con đường  Cách mạng . Ông tham gia trong đoàn quân  Nam Tiến  và  trực tiếp chiến đấu trên khắp các mặt trận miền Nam và nghiệp binh  đã theo ông  đi trọn cả cuộc đời. Ông đã được Đảng và quân đội tín nhiệm giao nhiều chức vụ với trọng trách quan trọng trong quân đội. Do những cống hiến và công lao phục vụ của ông trong lực lượng vũ trang. Ông đã được Đảng và nhà nước phong tặng nhiều danh hiệu cùng những tấm huân chương cao quý  trong số đó có tấm huân chương Độc Lập .

Những cống hiến trong sự nghiệp Cách mạng của cố thiếu tướng Hà vi Tùng đã từng được nhắc tới nhiều trong các trang sử của quân đội nhân dânViệt nam .Đời lính chiến của ông với những  năm tháng chiến dịch nối tiếp chiến dịch và những trận chiến nối tiếp trận chiến, hầu như ông không có ngày ngơi nghỉ. Vì thế ông không có dịp để tìm về quê hương của mình theo ý nguyện của người cha trước khi đi xa … và chính ông, Người chiến binh  đã dâng trọn cả cuộc đời cho Cách mạng cũng chưa một lần được về thăm nơi quê cha đất Tổ. Nhiều năm chiến đấu nơi chiến trường  ác liệt . Những phút giây yên tĩnh hiếm hoi giữa hai trận đánh. Ông  vẫn thường đau đáu một nỗi niềm thương nhớ về quê hương.Quê hương mà người cha của ông luôn mang canh cánh trong lòng. Quê hương mà ông chỉ được nghe theo lời kể của cha,nhưng đối với ông thật là sâu nặng  Nhưng ý nguyện chưa kịp thực hiện thì ông lại đành phải trăng trối lại cho các con trước lúc ông ra đi…

*

*                 *

Dòng họ  Hà ở Làng Thày là một trong những dòng họ có truyền thống giác ngộ Cách mạng sớm nhất ở nơi này. Một trong những cán bộ trung kiên cùa Đảng đầu tiên phải kể tới là cụ Hà đình Kim, một “cán bộ lão thành” đã tham gia hoạt động Cách mạng từ năm 1934 và tới năm 1938 đã vinh dự được đứng trong hàng ngũ của Đảng. Cụ Hà đình Thiết - người đồng đội - người cháu ruột của cụ Kim đã luôn hoạt động sát cánh bên nhau cho đến tận ngày nước nhà giành được độc lập. Hai cụ là những cán bộ lãnh đạo chính quyền đầu tiên ở xã Sài sơn này …Họ Hà còn những vị lão thành Cách mạng nữa: Đó là cụ Hà đình Dần, Cụ Dần khi hoạt động ở Thái lan có tên (Hồ văn Dần) khi trở về nước cụ đã từng giữ chức (phó chủ tịch uỷ ban  mặt trận tỉnh Hà tây) và cụ Hà đình Mậu. Cụ Mậu nguyên là chiến sĩ trong Đại đội Giải phóng quân. Cũng tại nhà cụ  Mậu đã từng là nơi in ấn tờ báo (Cứu Quốc) một tờ báo của Tổng bộ Việt Minh do xứ uỷ Bắc Kỳ phụ trách (năm 1944) Còn một gia đình là cơ sở Cách mạng đã từng nuôi dấu đồng chí Xuân Thuỷ thời kỳ ông hoạt động bí mật ở đây, đó là gia đình cụ Hà đình Văn.  Trong hai cuộc chiến tranh, Nhiều con em của họ Hà đã tham gia trong lực lượng quân đội. Họ đã anh dũng chiến đấu và nhiều tấm gương hy sinh dũng cảm như liệt sỹ Hà Đình  Thạch  và liệt sỹ phi công Hà Bôn. ..Hiện nay còn nhiều cựu chiến binh mang họ Hà đã vĩnh viễn để lại một phần thân thể của mình nơi chiến trường  vì nền độc lập tự do  cho dân tộc. Với truyền thống Cách mạng, dòng họ Hà đình ở Làng Thày thề hệ nọ nối tiếp thế hệ kia vẫn hát vang khúc quân hành. Họ được tôi luyện trong môi trường quân đội, nhiều người đảm nhiệm các chức vụ quan trọng và có cấp hàm cao phụ trách trong ngành an ninh .Trong họ Hà còn có nhiều sỹ quan phục vụ trong nhiều quân binh chủng trong lực lượng vũ trang, họ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và tuy về nghỉ hưu song họ vẫn tích cực tham gia vào các công tác tại địa phương …!

*

*                 *

         Mỗi  năm, khi vào tiết thanh minh, trong cái nắng ấm của mùa xuân. Họ Hà lại  tổ chức gặp mặt các thành viên trong dòng tộc. Con cháu dù ở xa đến đâu cũng cố gắng sắp xếp công việc để về thắp nén nhang thơm tưởng nhớ tới tổ tiên. Trong cái không khí đầm ấm của ngày xum họp, Các vị cao niên trong họ vẫn  không quên nhắc nhở đến các thành viên trong họ tộc - phải giữ gìn sự đoàn kết và tu dưỡng đạo đức để  hoàn thành tốt nhiệm vụ. Họ năm nay tập trung tại căn nhà của Đại tá Hà Hoài Nam. Hoài Nam hôm nay rất vui vì anh đã hoàn thành được di nguyện của ông và cha.Thế là giờ đây cả gia đình anh đã được về đoàn tụ một nhà (trong  căn nhà mà mang ra từ mảnh đất Miền Trung quật cường và anh dũng, căn nhà  này là món quà anh tặng người cha như để ghi nhớ những kỷ niệm một đời chinh chiến của ông) Căn nhà bây giờ như một bảo tàng về truyền thống Cách mạng của gia đình và dòng họ Hà. Căn nhà tràn ngập trong hương sắc của mùa xuân. Hoài Nam hôm nay thật nền nã trong bộ y phục dân sự, trông anh thật giống với các anh em cùng ngồi đây. Những người anh em cùng huyết thống mang dòng họ Hà. Trong ngày vui xum họp, Hoài Nam chân thành và xúc động bày tỏ sự biết ơn tới toàn thể họ tộc và địa phương đã tận tình giúp đỡ để gia đình anh về được với quê hương thân yêu của mình..!

“Tám mươi năm trở lại quê nhà

Cháu con đền đáp nghĩa ông cha

Vượng hồn linh khí tình gia tộc

Phúc ấm lưu danh trưởng họ Hà”